
తెలుగు సినిమాల్లో సరికొత్త ఆలోచనలకు, సాంకేతిక ప్రయోగాలకు వారధిగా, సారథిగా నిలిచిన దర్శకుడు సింగీతం శ్రీనివాసరావు చెన్నైలోని కావేరి ఆసుపత్రిలో శనివారం రాత్రి వయోభారంతో కన్నుమూశారు. ఆయన వయసు 94 ఏళ్లు. భారతీయ సినిమాలకు వినూత్న ప్రయోగాల రూపురేఖలు అద్దిన మహోన్నత సృష్టికర్త సింగీతం శ్రీనివాసరావు.
సింగీతం శ్రీనివాసరావు 1931 సెప్టెంబర్ 21న మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలోని అప్పటి నెల్లూరు జిల్లా, గూడూరులో జన్మించారు. అతని తండ్రి రామచంద్ర రావు ఒక ప్రధానోపాధ్యాయుడు, తల్లి శకుంతల బాయి వయోలిన్ వాద్యకారిణి. పాఠశాల విద్యార్థిగా శ్రీనివాసరావు నాటకాలు మరియు సంగీతం రెండింటిలోనూ ప్రతిభను కనబరిచారు. శ్రీనివాసరావు చెన్నైలోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి భౌతికశాస్త్రంలో డిగ్రీ పట్టా పొందారు. కళాశాలలో అతడు హరింద్రనాథ్ చటోపాధ్యాయ ఆధ్వర్యంలో ‘విండోస్’ వంటి నాటకాలలో తన నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుచుకున్నారు.
పట్టభద్రుడయ్యాక సినిమాల్లోకి రావాలనేది అతని ఆశయం. దర్శకుడు కె.వి. రెడ్డిని కలిసే ప్రయత్నాలు విఫలమవడంతో, అతను సుల్లూరుపేటలో ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగం చేపట్టారు. కానీ రాయడం కొనసాగించి “భ్రమ, అంత్యఘట్టం” అనే రెండు ప్రయోగాత్మక, అవార్డు గెలుచుకున్న నాటకాలను రాశారు. అతను టాగోర్ యొక్క ‘చిత్ర – ప్రిన్స్ ఆఫ్ ది డార్క్ ఛాంబర్’ నుండి స్వీకరించిన ‘చిత్రార్జున’ అనే సంగీత నాటకాన్ని కూడా రాశారు. దీనిని స్కాటిష్ నాటక రచయిత టామ్ బుచాన్ ఒక అమెరికన్ టెలివిజన్ ఛానల్ కోసం ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు. ఆ సమయంలో అతను తెలుగు స్వతంత్ర పత్రికకు రాస్తూ పాత్రికేయుడిగా కూడా పనిచేశారు.

తనకు ఇష్టమైన దర్శకుడు కె.వి. రెడ్డిని కలవాలనే శ్రీనివాసరావు ప్రయత్నాలు కొనసాగాయి. 1954లో శ్రీనివాసరావు చివరకు ఆయన్ని కలవడంతో సఫలమయ్యారు. కె.వి. రెడ్డి అతనికి ‘ ది మంకీస్ పా’ ప్రతిని ఇచ్చి , దాని ఆధారంగా ఒక స్క్రిప్ట్ రాయమని కోరారు. శ్రీనివాస రావు మూడు నెలల్లో సంభాషణలతో సహా స్క్రిప్ట్ను రాశారు. కె.వి. రెడ్డి అతని ప్రతిభకు ముగ్ధుడై, అతన్ని తన శిష్యుడిగా స్వీకరించారు. తరువాత కె.వి. రెడ్డి వద్ద అసోసియేట్ డైరెక్టర్గా శిక్షణ పూర్తి చేసి, ‘దొంగ రాముడు’ (1955) నుండి ‘ఉమా చండీ గౌరీ శంకరుల కథ’ (1968) వరకు, ‘మాయాబజార్’ (1957), ‘జగదేక వీరుని కథ’ (1961), ‘శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం’ (1963) వంటి కె.వి. రెడ్డి చిత్రాలన్నింటిలోనూ ఆయనతో కలిసి పనిచేశారు.
1972లో, శ్రీనివాసరావు “నీతి నిజాయితి” అనే ఒక విభిన్నమైన తెలుగు చిత్రంతో దర్శకత్వ రంగంలోకి అడుగుపెట్టారు. ఈ చిత్రం విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది కానీ వాణిజ్యపరంగా విజయం సాధించలేదు. ఆ తర్వాత ఆయన సామాజిక సమస్య చిత్రం ‘తరం మారింది’ (1977)కి దర్శకత్వం వహించారు, ఇది ఉత్తమ చలనచిత్రంగా నంది అవార్డును గెలుచుకుంది .
శ్రీనివాసరావు జమీందారు గారి అమ్మాయి (1975), అమెరికా అమ్మాయి (1976), పంతులమ్మ (1978), సొమ్మొకడిది సోకొకదిది (1979), మయూరి (1985), అమెరికా అబ్బాయి (1987), ఆదిత్య 369 (1991), బృందావనం (1992), బృందావనం (1992), మేడమ్ (1994) వంటి విజయవంతమైన తెలుగు చిత్రాలను నిర్మించారు. మయూరి ఉత్తమ చలనచిత్రంగా నంది అవార్డుతో సహా రికార్డు స్థాయిలో 14 నంది అవార్డులను గెలుచుకుంది . శ్రీనివాసరావు బృందావనం చిత్రానికి ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే రచయితగా నంది అవార్డు మరియు భైరవ ద్వీపం చిత్రానికి ఉత్తమ దర్శకుడిగా నంది అవార్డును గెలుచుకున్నారు. ఆదిత్య 369, భైరవ ద్వీపం తెలుగు సినిమాలో వరుసగా సైన్స్ ఫిక్షన్, ఫాంటసీ జానర్లలో క్లాసిక్ చిత్రాలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి .

ఆయన తన చిత్రాలలో సగానికి పైగా తెలుగులో తీశారు. ఆయన వివిధ జానర్లలో దాదాపు 30 తెలుగు చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించారు. ఆయన చిత్రం వెల్కమ్ ఒబామా (2013). ఈ కథ భారతదేశంలో వాణిజ్య సరోగసీ గురించి వివరిస్తుంది, ఇక్కడ విదేశీయులు మహిళలను సరోగసీ తల్లులుగా ఉపయోగిస్తారు మరియు ఒక విదేశీయుడి బిడ్డను కన్న అటువంటి సరోగసీ తల్లి కథను చెబుతుంది.
పట్టాభిరామ రెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన 1970 కన్నడ చిత్రం సంస్కారానికి శ్రీనివాసరావు ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్. ఇది ఉత్తమ చలనచిత్రంగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుకు రాష్ట్రపతి బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకుంది. సింగీతం రాజ్ కుమార్ నటించిన 1982 బ్లాక్ బస్టర్ హాలు జేనుతో కన్నడ దర్శకుడిగా పరిచయం అయ్యారు. అతను రాజ్కుమార్తో మరో ఆరు కన్నడ బ్లాక్బస్టర్లకు దర్శకత్వం వహించారు- చలిసువ మొదగలు (1982), ఎరడు నక్షత్రాలు (1983), శ్రవణ బంతు (1984), జ్వాలాముఖి (1985), భాగ్యద లక్ష్మీ బారమ్మ (1986) దేవత మనుష్య (1988). వీటిలో రెండు నవలల ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి. చారిత్రాత్మక అమోఘవర్ష నృపతుంగకు దర్శకత్వం వహించడానికి అతను ఎంపికయ్యారు. ఇది రాజ్కుమార్ యొక్క 200వ చిత్రంగా భావించబడింది, కానీ చివరికి డ్రాప్ అయింది. అయితే, ఆ తర్వాత అతను రాజ్కుమార్ యొక్క 200వ చిత్రం అయిన దేవతా మనుష్య (1988) కి దర్శకత్వం వహించారు.
అతని కెరీర్ చివరి భాగంలో క్షీర సాగర (1992), తువ్వి తువ్వి తువ్వి (1999), మేకప్ (2002) తో పాటు ఆనంద్ (1986), చిరంజీవి సుధాకర్ (1988) అతని ఇతర ప్రముఖ కన్నడ దర్శకత్వ చిత్రాలలో ఉన్నాయి. అతను దర్శకత్వం వహించని రాజ్కుమార్ బ్యానర్లో నిర్మించిన రెండు కన్నడ చిత్రాలకు స్క్రీన్ప్లే సహ రచయితగా ఉన్నారు- శృతి సెరిదాగా (1987), సంయుక్త (1988). అతను బెల్లియప్ప బంగారప్ప (1992)కి స్క్రిప్ట్-రైటర్ కూడా. ప్రముఖ స్వరకర్త ఎస్. రాజేశ్వరరావు శిష్యుడు , అతను రెండు కన్నడ చిత్రాలకు సంగీతం అందించారు – భాగ్యద లక్ష్మీ బారమ్మ మరియు సంయుక్త.

ఆయన కన్నడలో దర్శకత్వం వహించిన చాలా చిత్రాలను పార్వతమ్మ రాజ్కుమార్ నిర్మించారు. అవన్నీ విమర్శనాత్మకంగా, వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమయ్యాయి. రాజ్కుమార్ను ప్రధాన పాత్రలలో శ్రీనివాసరావు దర్శకత్వం వహించిన ఏడు చిత్రాలలో, నాలుగు చిత్రాలు తెలుగులో రీమేక్ చేయబడ్డాయి. రాజ్కుమార్తో సింగీతం అనుబంధం చాలా అరుదైనది, ఎందుకంటే ఆయన కల్ట్ క్లాసిక్స్ మరియు మైలురాయి చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించడమే కాకుండా, తాను దర్శకత్వం వహించనప్పటికీ, ఆ నటుడు నిర్మించిన చిత్రాలకు సహ-స్క్రీన్ప్లే, సంగీతాన్ని కూడా అందించారు. ఇది శ్రీనివాసరావు సామర్థ్యాలపై రాజ్కుమార్కు ఉన్న నమ్మకానికి, రాజ్కుమార్ పట్ల అతనికి ఉన్న అభిమానానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది. 1988లో, రాజ్కుమార్ నటన నుండి తాత్కాలికంగా విరమించుకోవాలనే తన కోరికను ప్రకటించినప్పుడు, సింగీతం తమిళ చిత్రాలపై దృష్టి పెట్టాలని నిర్ణయించుకున్నారు. వాటిలో ఆయన ఎక్కువగా కమల్ హాసన్ను ప్రధాన పాత్రలలో తీసుకున్నారు.
కన్నడ ఫిల్మ్ జర్నలిస్ట్స్ అసోసియేషన్ శ్రీనివాసరావును ఒక ప్రత్యేక జీవిత చరిత్రతో సత్కరించింది. శ్రీనివాసరావు మూడు కర్ణాటక రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులను అందుకున్నారు — రెండు ఉత్తమ స్క్రీన్ప్లేకి, ఒకటి ఉత్తమ చిత్రానికి.
శ్రీనివాస రావు భైరవ ద్వీపం (1994) వంటి చిత్రాలకు గీతాలు, కొన్ని కన్నడ చిత్రాలకు నేపథ్య సంగీతం అందించారు. ఆయన తెలుగు పత్రికలకు సంపాదకత్వం వహించారు. బ్రహ్మ , అంత్య ఘట్టం , మరియు చిత్రార్జున వంటి నాటకాలకు రచించారు . చిత్రార్జున ఆంగ్లంలోకి కూడా అనువదించబడింది మరియు అమెరికన్ టెలివిజన్లో ప్రసారం చేయబడింది. దిగ్గజ సంగీత దర్శకుడు ఎస్. రాజేశ్వర రావు శిష్యుడైన ఆయన, మ్యాటినీ ఐడల్ రాజ్కుమార్ బ్యానర్లోని రెండు కన్నడ చిత్రాలైన భాగ్యద లక్ష్మి బారమ్మ (ఈ చిత్రానికి ఆయన దర్శకత్వం వహించారు) మరియు సంయుక్త (ఈ చిత్రానికి ఆయన దర్శకత్వం వహించలేదు) చిత్రాలకు కూడా సంగీతం అందించారు.
1984లో వచ్చిన తెలుగు బయోగ్రాఫికల్ డ్యాన్స్ చిత్రం ‘ మయూరి’ , జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం – ప్రత్యేక ప్రస్తావన (ఫీచర్ ఫిల్మ్) గెలుచుకుంది. 1985 ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియాలో ప్రదర్శించబడింది. ఉత్తమ ఫీచర్ ఫిల్మ్ కోసం స్టేట్ నంది అవార్డు మరియు ఉత్తమ దర్శకత్వానికి ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్ సౌత్తో సహా అనేక రాష్ట్ర అవార్డులను కూడా అందుకుంది. ఈ చిత్రాన్ని తరువాత ‘నాచే మయూరి’గా హిందీలో రీమేక్ చేశారు.
1988లో శ్రీనివాసరావు మొదటి భారతీయ సంభాషణలు లేని చిత్రం పుష్పక విమానానికి సహ-నిర్మాతగా, స్క్రిప్టర్గా, దర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. ఇది షాంఘై ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్లో ప్రత్యేక ప్రశంసలు పొందింది. రాజ్కుమార్తో పనిచేస్తున్నప్పుడు శ్రీనివాసరావుకు రాజ్కుమార్ బంధువు, నటుడు శృంగార్ నాగరాజ్తో పరిచయం ఏర్పడింది, అతను పుష్పక విమానాన్ని సహ-నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. టాకీ సినిమాలు రాజ్యమేలుతున్న రోజుల్లో, అస్సలు ఒక్క ముక్క కూడా డైలాగ్ లేకుండా సినిమా తీస్తానంటే అందరూ పిచ్చి అనుకున్నారు. కానీ విశ్వనటుడు కమల్ హాసన్తో కలిసి సింగీతం సృష్టించిన విజువల్ వండర్ పుష్పక విమానం. మాటల్లేవు.. కేవలం ఎక్స్ ప్రెషన్స్, బ్యాక్గ్రౌండ్ స్కోర్తో థియేటర్లలో నవ్వుల పువ్వులు పూయించారు. ఇండియన్ సినిమా హిస్టరీలోనే ఇదొక ఎవర్గ్రీన్ సిలబస్!

కామెడీ -డ్రామా బ్లాక్బస్టర్ ‘ అపూర్వ సహోదరార్గళ్ ‘ (1989) ప్రజాదరణ పొందిన మాధ్యమాలలో మరుగుజ్జుతనంపై నిలిచిపోయిన రచనలలో ఒకటి . ఈ చిత్రం ఉత్తమ చిత్రం – తమిళంలో ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది మరియు ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియాలో ప్రదర్శించబడింది . ‘అమెరికా అమ్మాయి’ (1976), ‘అమెరికా అబ్బాయి’ (1987) వంటి తెలుగు క్రాస్ఓవర్ చిత్రాలు బాక్సాఫీస్ హిట్గా నిలిచాయి. 1990 యాక్షన్ కామెడీ , ‘మైఖేల్ మదన కామ రాజన్’ – నలుగురు కవలల గురించిన చిత్రం – బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయాన్ని సాధించింది.
తెలుగు సైన్స్ ఫిక్షన్ చిత్రం ఆదిత్య 369, 1991లో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన తెలుగు చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. తమిళంలో వచ్చిన మరో సైన్స్ ఫిక్షన్ చిత్రం, చిన్న వతియార్ కూడా తక్షణమే విజయం సాధించింది. 1994లో వచ్చిన జానపద కథా చిత్రం భైరవ ద్వీపం, ఉత్తమ దర్శకత్వానికి రాష్ట్ర నంది అవార్డును గెలుచుకుంది . హాలీవుడ్లో సైన్స్ ఫిక్షన్ చిత్రాలు చూసి మనం మురిసిపోతున్న కాలంలో.. 1991లోనే తెలుగు ప్రేక్షకులను కాల ప్రయాణం చేయించారు సింగీతం. నందమూరి బాలకృష్ణ హీరోగా ఆయన తెరకెక్కించిన ‘ఆదిత్య 369’ తెలుగు సినిమా చరిత్రలోనే మొదటి సైన్స్ ఫిక్షన్ మైలురాయి. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలానికి వెళ్లి రావడం అనే కాన్సెప్ట్ అప్పట్లో ఒక సంచలనం. ఇప్పటికీ ఈ జానర్లో దీనికంటే బెస్ట్ మూవీ రాలేదంటే అతిశయోక్తి కాదు.
2003 యానిమేషన్ చిత్రం సన్ ఆఫ్ అలాద్దీన్ , 1100 షాట్లు మరియు 125 పాత్రలను కలిగి ఉంది. ఈ చిత్రం 2003 అంతర్జాతీయ బాలల చలనచిత్రోత్సవం హైదరాబాద్లో పోటీ విభాగంలో ప్రత్యేక ప్రశంసలు పొందింది. 37వ అంతర్జాతీయ భారత చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడింది. 2008 యానిమేషన్ చిత్రం ఘటోత్కచ్, 44వ అంతర్జాతీయ భారత చలనచిత్రోత్సవం యొక్క గ్రాండ్ ఫినాలే – బాలల చలనచిత్రోత్సవం 2014 లో ప్రత్యేక ప్రశంసను అందుకుంది .
శ్రీనివాసరావు ఆదిత్య 369 చిత్రానికి సీక్వెల్ తీయాలని ప్లాన్ చేశారు. చిత్రీకరణ సమయంలో ముందుగా రికార్డ్ చేసిన సన్నివేశాలు మరియు సంభాషణలను ఉపయోగించాలనుకునే ఒక సంగీత రూపకమైన , ముందుగా రికార్డ్ చేసిన ప్రయోగాత్మక చిత్రాన్ని దర్శకత్వం వహించాలనే తన కోరికను కూడా ఆయన వ్యక్తం చేశారు . శ్రీనివాసరావు అపూర్వ సహోదరార్కల్ తయారీపై ఒక డాక్యుమెంటరీని , పుష్పక విమానం తయారీపై ఒక పుస్తకాన్ని , అలాగే స్క్రీన్ప్లే రూపంలో ఒక ఆత్మకథను కూడా రాయాలనుకున్నారు. కమల్ హాసన్ – సింగీతం కాంబో అంటేనే థియేటర్లలో ఒక అద్భుతం. ఆధునిక కంప్యూటర్ గ్రాఫిక్స్ అందుబాటులో లేని కాలంలోనే కేవలం లెన్స్ ట్రిక్స్, కెమెరా యాంగిల్స్తో ‘అపూర్వ సహోదరులు’ చిత్రంలో పొట్టి కమల్ను సృష్టించి ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచారు. అలాగే ‘మైఖేల్ మదన కామరాజు’ సినిమాలో నలుగురు కమల్ హాసన్ల కన్ఫ్యూజన్ కామెడీని హ్యాండిల్ చేసిన తీరు నేటి తరం దర్శకులకు ఒక పాఠం.
జూలై 2026లో నాగ్ అశ్విన్ నిర్మాణంలో ఆయన దర్శకత్వం వహించిన ఫాంటసీ-కామెడీ మ్యూజికల్ చిత్రం ‘సింగ్ గీతం ‘ విడుదలైంది. వయసు మీదపడినప్పటికీ సినిమాలపై ఆసక్తిని కొనసాగిస్తూ తన చివరి రోజుల్లోనూ సృజనాత్మకంగా పనిచేశారు. సింగీతం శ్రీనివాసరావు తెలుగు చిత్ర పరిశ్రమతో పాటు కన్నడ, తమిళం, హిందీ, ఇంగ్లిష్ తదితర భాషల్లో 60కి పైగా చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించారు. ప్రయోగాత్మక కథలు, విభిన్నమైన స్క్రీన్ప్లేలు, కొత్త తరహా చిత్రీకరణతో దక్షిణ భారత సినిమాకు ఆయన విశిష్టమైన సేవలు అందించారు. ముఖ్యంగా ‘ఆదిత్య 369’, ‘పుష్పక విమానం’ వంటి చిత్రాలు ఆయన సృజనాత్మక ప్రతిభకు నిదర్శనంగా నిలిచాయి.
ప్రమాదంలో కాలు కోల్పోయినా పట్టుదల వీడకుండా నర్తకిగా మారిన సుధాచంద్రన్ నిజ జీవిత కథతో సింగీతం తీసిన ‘మయూరి’ ఒక ఎమోషనల్ మాస్టర్పీస్. అదే చేత్తో బాలకృష్ణతో ‘భైరవద్వీపం’ లాంటి జానపద బ్రహ్మాండ చిత్రాన్ని తెరకెక్కించి బాక్సాఫీస్ రికార్డులను తిరగరాశారు. ఇటు కన్నీళ్లు పెట్టించాలన్నా, అటు పాతాళ భైరవి లాంటి మాయా ప్రపంచంలోకి తీసుకెళ్లాలన్నా అది ఒక్క సింగీతానికే సాధ్యమైంది.
శ్రీనివాసరావు తెలుగు , కన్నడ , తమిళం , హిందీ మరియు ఆంగ్లంతో సహా బహుళ శైలులు మరియు భాషలలో సుమారు 60 చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించారు మరియు తన ప్రయోగాత్మక విధానం ద్వారా దక్షిణ భారత సినిమాను విప్లవాత్మకంగా మార్చిన ఘనత ఆయనకు దక్కింది. ఆయన తన కెరీర్లో రెండు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు , ఐదు నంది అవార్డులు , మూడు కర్ణాటక రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు మరియు మూడు ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్తో సహా అనేక పురస్కారాలను అందుకున్నారు . 2011లో, ఫిల్మ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా ఆయనను జీవిత సాఫల్య పురస్కారంతో సత్కరించింది .
కేవలం తెలుగులోనే కాదు తమిళం, కన్నడ, హిందీ భాషల్లో 60కి పైగా చిత్రాలు తీసిన ఆల్రౌండర్ సింగీతం. ఆయన టచ్ చేయని జోనర్ లేదు. దర్శకుడిగానే కాకుండా స్క్రిప్ట్ రైటర్గా, సంగీత దర్శకుడిగా, గేయ రచయితగా, నటుడిగా బహుముఖ ప్రజ్ఞ చాటారు. సినిమానే ఊపిరిగా బతికిన ఈ ‘ప్రయోగాల అభినవ బ్రహ్మ’కు ఇండియన్ సినిమా కన్నీటి వీడ్కోలు పలుకుతోంది.
‘సినిమాకు ఒక ఫార్ములా అంటూ ఏమీ లేదు.. ప్రయోగాలే దాని ఆయువు పట్టు’ అని నమ్మిన ఒక లెజెండ్ ప్రస్థానం ముగిసింది. ఆయన భౌతికంగా మనల్ని విడిచివెళ్లినా, వెండితెరపై ఆయన లిఖించిన అద్భుతాలు ఎప్పటికీ అమరమే.
